عتیاد یک بیماری مزمن، عودکننده و پیچیده است که درمان آن نیازمند رویکردهای متنوع و متناسب با شرایط فردی است. دو مسیر درمانی اصلی برای مقابله با اعتیاد عبارتاند از: درمان نگهدارنده و ترک قطعی. انتخاب بین این دو روش بسته به نوع ماده مصرفی، شرایط جسمی و روانی بیمار، منابع حمایتی، و اهداف درمانی متفاوت است. در این مقاله به بررسی این دو رویکرد و مزایا و چالشهای هرکدام پرداخته میشود تا دید روشنی در مورد انتخاب درمان مناسب ارائه شود.
درمان نگهدارنده (Maintenance Therapy)
درمان نگهدارنده، بهویژه برای وابستگی به موادی مانند مواد افیونی (نظیر هروئین)، شامل استفاده از داروهایی مانند متادون، بوپرنورفین یا نالترکسون است که جایگزین ماده اصلی میشوند ولی با خطر و شدت کمتری. این روش مورد تایید سازمان جهانی بهداشت (WHO) و مؤسسه ملی سوءمصرف مواد آمریکا (NIDA) است و از بازگشت به مصرف (Relapse) جلوگیری میکند، میل به مصرف را کاهش میدهد و عملکرد اجتماعی و شغلی فرد را بهبود میبخشد. بر اساس مطالعات منتشر شده در The Lancet Psychiatry، درمان نگهدارنده در درازمدت باعث کاهش مرگومیر ناشی از سوءمصرف و کاهش انتقال بیماریهایی مانند HIV و هپاتیت C میشود.
ترک قطعی (Abstinence-Based Treatment)
ترک قطعی بر اساس ایده رهایی کامل از هرگونه ماده مخدر یا داروی جایگزین است. در این رویکرد، هدف نهایی این است که فرد بدون وابستگی به هیچ مادهای به زندگی عادی بازگردد. این روش معمولاً در قالب بستری درمانی، برنامههای ۱۲ قدمی (مانند الکلیهای گمنام)، مشاورههای رفتاری و رواندرمانی انجام میشود. اگرچه احتمال عود در این روش در اوایل درمان بالاست، اما برای افرادی با انگیزه بالا، ساختار حمایتی قوی، و مواد مصرفی غیرافیونی، میتواند موفقیتآمیز باشد. پژوهشهای منتشر شده در Journal of Substance Abuse Treatment نشان میدهد که ترکیب ترک قطعی با درمانهای شناختی-رفتاری میتواند اثربخشی درمان را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
مزایا و معایب هر روش
درمان نگهدارنده به کاهش خطرات جسمی و اجتماعی کمک میکند، اما ممکن است فرد را برای مدت طولانی وابسته به دارو نگه دارد. از سوی دیگر، ترک قطعی آزادی کامل از مواد را هدف میگیرد، ولی با چالشهای جدیتری مانند خطر عود، افسردگی و انزوای اجتماعی روبهرو است. هر دو روش نیازمند نظارت تخصصی، حمایت خانوادگی، و درمان روانی-اجتماعی مستمر هستند. بسیاری از متخصصان پیشنهاد میدهند که انتخاب بین این دو باید بر پایه وضعیت فردی، نه باورهای فرهنگی یا دینی، انجام شود.
نتیجهگیری: کدام روش مناسبتر است؟
هیچ رویکردی بهتنهایی برای همه مناسب نیست. برای برخی، درمان نگهدارنده بهترین راه برای کنترل و مدیریت بیماری اعتیاد است، در حالی که دیگران ممکن است با ترک قطعی نتایج بهتری بگیرند. در واقع، راهکار ایدهآل اغلب ترکیبی از درمان دارویی، رواندرمانی، بازتوانی اجتماعی، و حمایت خانوادگی است. در نهایت، انتخاب رویکرد درمانی باید توسط تیم درمانگر حرفهای و با مشارکت فعال بیمار انجام شود.
*****************
درباره کلینیک
اولین مرکز درمان سوء مصرف مواد با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی استان گیلان
کلینیک ترک اعتیاد پویان (سال تاسیس : 1385)
دکتر سیده زهرا پیرو نذیری
ساعت کار صبح ها 9 الی 13 و عصر ها 17 الی 21
آدرس : رشت – خیابان مطهری – بین مسجد چهار برادران و سه راه حاجی آباد – ساختمان حکمت – طبقه 2
تلفن : 33330485 013 – 33341501 013
پست الکترونیک :info@pooyanclinic.ir
اینستاگرام : instagram.com/pooyan_clinic
