مصرف کوکائین یکی از مخربترین اعتیادها برای سلامت دهان و دندان است. این ماده نهتنها از طریق سیستمیک، بلکه به دلیل تماس مستقیم با بافتهای دهان، باعث تخریب سریع و گسترده دندانها میشود که در اصطلاح پزشکی به آن “دهان کوکائینی” (Cocaine Mouth) نیز گفته میشود.
در ادامه به بررسی مکانیسمهای اصلی این تخریب با استناد به پژوهشهای داخلی میپردازیم.
۱. مکانیسمهای تخریب دندان توسط کوکائین
تأثیر کوکائین بر پوسیدگی دندان ترکیبی از عوامل شیمیایی، فیزیکی و رفتاری است:
الف) کاهش شدید بزاق (گزروستومی)
کوکائین باعث تحریک سیستم عصبی سمپاتیک و انقباض عروق خونی در غدد بزاقی میشود. بزاق نقش حیاتی در شستشوی اسیدها و بازسازی مواد معدنی دندان (Remineralization) دارد. با خشک شدن دهان، محیط برای رشد باکتریهای مولد پوسیدگی بسیار مستعد میشود.
ب) تماس مستقیم و اسیدیته
بسیاری از مصرفکنندگان، پودر کوکائین را مستقیماً روی لثهها میمالند. کوکائین با مخاط دهان ترکیب شده و یک محلول بسیار اسیدی ایجاد میکند که مینای دندان را مستقیماً حل کرده و باعث فرسایش شیمیایی (Erosion) میشود.
ج) دندانقروچه (بروکسیزم)
کوکائین یک محرک قوی است که باعث انقباض عضلات فک و دندانقروچههای شدید و طولانیمدت میشود. این فشار مکانیکی باعث ترک خوردن مینای دندان و شکستگیهای ریز شده که نفوذ باکتریها به لایههای داخلی دندان را تسریع میکند.
۲. عوارض جانبی بر بافتهای نگهدارنده (لثه)
تأثیر کوکائین تنها محدود به پوسیدگی نیست:
تحلیل لثه: به دلیل انقباض عروق (Vasoconstriction)، خونرسانی به لثهها مختل شده و بافت لثه دچار مرگ سلولی (نکروز) میشود. این امر باعث لقی و در نهایت افتادن دندانهای سالم میگردد.
تخریب کام: در موارد مصرف استنشاقی (دماغی)، ممکن است سوراخ شدن سقف دهان رخ دهد که تکلم و بلع را مختل میکند.
۳. تغییرات رفتاری و بهداشت دهان
مصرفکنندگان کوکائین معمولاً به دلیل تغییر در اولویتهای ذهنی، بهداشت فردی را نادیده میگیرند. همچنین تمایل شدید به مصرف نوشیدنیهای قندی و گازدار (برای رفع خشکی دهان) در این افراد، سرعت پوسیدگی را چندین برابر میکند.
نتیجهگیری
پوسیدگی دندان در مصرفکنندگان کوکائین فرآیندی بسیار سریع و تهاجمی است. درمانهای دندانپزشکی در این افراد به دلیل تداخلات دارویی کوکائین با داروهای بیحسی (که میتواند منجر به ایست قلبی شود) بسیار پرخطر است. بنابراین، توقف مصرف تنها راه جلوگیری از تخریب کامل ساختار فک و دندان است.
منابع
۱. مجله دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد: مقالات مرتبط با بررسی تظاهرات دهانی در سوءمصرفکنندگان مواد مخدر و محرک.
۲. مجله دندانپزشکی (جامعه اسلامی دندانپزشکان): مطالعه مروری بر ضایعات دهانی ناشی از مصرف مواد روانگردان و چالشهای درمان دندانپزشکی در این بیماران.
*****
درباره کلینیک
اولین مرکز درمان سوء مصرف مواد با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی استان گیلان
کلینیک ترک اعتیاد پویان (سال تاسیس : 1385)
دکتر سیده زهرا پیرو نذیری
ساعت کار صبح ها 9 الی 13 و عصر ها 17 الی 21
آدرس : رشت – خیابان مطهری – بین مسجد چهار برادران و سه راه حاجی آباد – ساختمان حکمت – طبقه 2
تلفن : 013-32330485
013-32341501
