ویپ یا سیگار الکترونیکی در سالهای اخیر با هدف جایگزینی سیگار معرفی شد، اما بهتدریج به یکی از عوامل اصلی وابستگی نیکوتینی در نوجوانان و جوانان تبدیل شد. اگرچه بسیاری از افراد تصور میکنند ویپ «بیخطر» یا «کمخطر» است، اما واقعیت علمی چیز دیگری میگوید: ویپ بهدلیل وجود نیکوتین و الگوی مصرف آسان، بسیار اعتیادآور است و حتی میتواند سریعتر از سیگار باعث وابستگی شود.
ویپ چگونه باعث اعتیاد میشود؟
۱. نیکوتین موجود در ویپ
تقریباً تمام مایعات ویپ حاوی نیکوتیناند؛ مادهای بسیار اعتیادآور که روی سیستم پاداش مغز اثر میگذارد و باعث ترشح دوپامین میشود.
سالت نیکوتین، که در بسیاری از ویپها استفاده میشود، غلظت بالاتر و جذب سریعتری نسبت به نیکوتین سیگار دارد. همین امر باعث میشود فرد در مدت کوتاهتری دچار وابستگی شدید شود.
۲. جذب نیکوتین در ویپ سریعتر است
بهخاطر شکل بخار، نیکوتین ویپ سریعتر وارد گردش خون میشود.
این سرعت بالا یعنی مغز زودتر به «پاداش دوپامین» عادت میکند و چرخه اعتیاد زودتر شکل میگیرد.
۳. ویپ قابل پنهان کردن و استفاده مکرر است
برخلاف سیگار:
بوی زیادی ندارد
اثر دود در محیط باقی نمیماند
استفاده از آن آسان و بیصداست
به همین دلیل افراد، مخصوصاً نوجوانان، بیشتر و مکرر از آن استفاده میکنند؛ همین مصرف مداوم وابستگی را افزایش میدهد.
نشانههای اعتیاد به ویپ
ولع شدید برای کام گرفتن
عصبانیت، بیتابی یا اضطراب هنگام نتوانستن مصرف
افزایش مصرف سالت نیکوتین یا رفتن به سمت دستگاههای قویتر
بیدار شدن در نیمهشب برای ویپ
کاهش تمرکز و بیقراری در زمان نبود ویپ
این علائم در واقع همان نشانههای کلاسیک اعتیاد به نیکوتین هستند — فقط اینبار با شکل و ظاهری جدید.
ویپ چقدر اعتیادآورتر از سیگار است؟
تحقیقات نشان میدهد که سالت نیکوتین موجود در ویپ میتواند تا دو برابر سریعتر از سیگار وابستگی ایجاد کند.
همچنین مقدار نیکوتینی که افراد با ویپ دریافت میکنند معمولاً بیشتر از سیگار است، چون کامهای عمیقتری میگیرند و محدودیت زمانی و محیطی کمتری دارند.
درعینحال، طعمدهندهها و طراحی جذاب دستگاهها، تجربه مصرف را لذتبخشتر میکند و همین امر مصرف را افزایش داده و اعتیاد را تشدید میکند.
آیا ویپ بدون نیکوتین هم اعتیادآور است؟
مایعات بدون نیکوتین از نظر فیزیکی اعتیاد ایجاد نمیکنند، اما میتوانند وابستگی رفتاری ایجاد کنند.
یعنی فرد به عمل کام گرفتن، حس بخار، عادت دست-دهان یا احساس آرامش موقتی وابسته میشود.
این نوع اعتیاد اگرچه از نوع شیمیایی نیست، اما ترک آن همچنان دشوار است.
نتیجهگیری
ویپ نه تنها بیخطر نیست، بلکه یکی از سریعترین مسیرهای وابستگی نیکوتینی به شمار میرود.
وجود سالت نیکوتین، جذب سریع، سهولت مصرف و طعمهای جذاب، همه در کنار هم باعث میشوند افراد بهویژه نوجوانان، بهسرعت گرفتار چرخه اعتیاد شوند.
ترک ویپ نیازمند ترکیبی از آگاهی، درمانهای جایگزین نیکوتین، مشاوره و مدیریت محرکهاست.
شناخت خطرات واقعی آن اولین قدم برای پیشگیری یا شروع درمان است.
منابع
۱. انجمن علمی پیشگیری و درمان اعتیاد ایران – مقالات تخصصی نیکوتین و سیگار الکترونیکی
۲. مجله دانشگاه علوم پزشکی شیراز – «بررسی اثرات مصرف ویپ و سیگار الکترونیکی بر سلامت تنفسی و وابستگی نیکوتینی»
*****
درباره کلینیک
اولین مرکز درمان سوء مصرف مواد با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی استان گیلان
کلینیک ترک اعتیاد پویان (سال تاسیس : 1385)
دکتر سیده زهرا پیرو نذیری
ساعت کار صبح ها 9 الی 13 و عصر ها 17 الی 21
آدرس : رشت – خیابان مطهری – بین مسجد چهار برادران و سه راه حاجی آباد – ساختمان حکمت – طبقه 2
تلفن : 013-32330485
013-32341501
پست الکترونیک :info@pooyanclinic.ir
اینستاگرام : instagram.com/pooyan_clinic
