بسیاری از خانوادهها و افرادی که با اعتیاد دستوپنجه نرم میکنند، این سؤال را مطرح میکنند که آیا ازدواج میتواند باعث ترک اعتیاد شود؟ برخی تصور میکنند که با ازدواج، فرد مسئولیتپذیرتر میشود و بهطور خودکار مصرف مواد را کنار میگذارد. اما آیا این باور از نظر علمی درست است؟
پاسخ متخصصان این است که ازدواج بهتنهایی درمان اعتیاد نیست، اما اگر در زمان مناسب و در کنار درمان تخصصی انجام شود، میتواند یکی از عوامل مؤثر در حفظ بهبودی باشد. پژوهشها نشان میدهند که حمایت همسر و خانواده، در کنار درمان پزشکی و روانشناختی، میتواند احتمال موفقیت در ترک و کاهش خطر عود را افزایش دهد.
آیا ازدواج اعتیاد را درمان میکند؟
خیر. اعتیاد یک بیماری مزمن و پیچیده است که عملکرد مغز، رفتار و تصمیمگیری فرد را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین ازدواج بهتنهایی نمیتواند وابستگی جسمی یا روانی به مواد را از بین ببرد.
در بسیاری از موارد، افرادی که بدون درمان و تنها با امید به ازدواج اقدام میکنند، پس از مدتی دوباره به مصرف مواد بازمیگردند؛ زیرا علت اصلی اعتیاد همچنان باقی مانده است.
چرا برخی افراد پس از ازدواج مصرف مواد را کنار میگذارند؟
در برخی افراد، ازدواج میتواند انگیزهای برای تغییر سبک زندگی باشد. عواملی مانند:
افزایش احساس مسئولیت
حمایت عاطفی همسر
تشکیل خانواده
کاهش ارتباط با دوستان مصرفکننده
داشتن هدف برای آینده
ممکن است فرد را برای ادامه درمان و حفظ پاکی تشویق کند. اما نکته مهم این است که این تغییر زمانی پایدار خواهد بود که فرد خود نیز تصمیم جدی برای ترک گرفته باشد.
نقش همسر در موفقیت درمان اعتیاد
مطالعات علمی نشان میدهند که حضور یک همسر آگاه و حمایتگر میتواند روند درمان را بهبود دهد.
همسر میتواند:
فرد را به ادامه درمان تشویق کند.
در شناسایی عوامل وسوسه نقش داشته باشد.
محیط خانه را از تنش دور نگه دارد.
برنامه درمانی را همراهی کند.
در جلسات مشاوره خانواده شرکت کند.
پژوهشهای مربوط به زوجدرمانی رفتاری (Behavioral Couples Therapy) نشان دادهاند که مشارکت همسر در درمان میتواند به کاهش مصرف مواد، افزایش ماندگاری در درمان و بهبود روابط خانوادگی کمک کند.
آیا ازدواج قبل از ترک اعتیاد تصمیم درستی است؟
در اغلب موارد، متخصصان توصیه میکنند که ابتدا درمان اعتیاد آغاز شود و فرد به یک دوره پایدار از بهبودی برسد، سپس درباره ازدواج تصمیمگیری کند.
زیرا در دوران مصرف فعال مواد ممکن است فرد:
تصمیمهای هیجانی بگیرد.
مسئولیتهای زندگی مشترک را نتواند انجام دهد.
مشکلات مالی ایجاد کند.
رفتارهای پرخطر داشته باشد.
اعتماد همسر را از بین ببرد.
به همین دلیل، ازدواج نباید بهعنوان راهحل درمان اعتیاد در نظر گرفته شود.
اگر همسر فرد معتاد باشد چه باید کرد؟
اگر یکی از زوجین دچار اعتیاد باشد، بهترین اقدام این است که درمان هرچه سریعتر آغاز شود. حمایت عاطفی اهمیت زیادی دارد، اما حمایت نباید به معنای نادیده گرفتن مشکل یا فراهم کردن شرایط ادامه مصرف باشد.
همسر میتواند:
فرد را به مراجعه به مرکز درمان اعتیاد تشویق کند.
در جلسات مشاوره خانواده شرکت کند.
درباره اعتیاد اطلاعات علمی کسب کند.
مرزهای سالم و مشخصی در رابطه تعیین کند.
آیا ازدواج احتمال بازگشت به مصرف را کاهش میدهد؟
تحقیقات نشان میدهد که یک رابطه زناشویی سالم و حمایتگر میتواند یکی از عوامل محافظتکننده در برابر عود باشد؛ اما این اثر زمانی دیده میشود که فرد درمان تخصصی را نیز دنبال کند. در مقابل، اگر رابطه پرتنش، همراه با خشونت، بیاعتمادی یا تعارض مداوم باشد، حتی ممکن است خطر بازگشت به مصرف افزایش پیدا کند.
اشتباهات رایج درباره ازدواج و اعتیاد
برخی باورهای نادرست عبارتاند از:
«بعد از ازدواج خودش مواد را کنار میگذارد.»
«اگر بچهدار شود دیگر سمت مواد نمیرود.»
«عشق میتواند اعتیاد را درمان کند.»
«ازدواج جایگزین مراجعه به پزشک است.»
هیچیک از این باورها پشتوانه علمی ندارند. اعتیاد نیازمند درمان تخصصی، پیگیری مستمر و حمایت اجتماعی است.
بهترین زمان برای ازدواج پس از ترک اعتیاد
متخصصان معمولاً توصیه میکنند فرد پس از طی یک دوره پایدار از بهبودی، تثبیت وضعیت روانی و پایبندی به برنامه درمانی، برای ازدواج تصمیم بگیرد. همچنین بهتر است پیش از ازدواج، مشاوره تخصصی انجام شود تا هر دو طرف با چالشها و مسئولیتهای این مسیر آشنا باشند.
جمعبندی
ازدواج بهخودیخود درمان اعتیاد نیست و نباید با این تصور وارد زندگی مشترک شد که مشکلات ناشی از مصرف مواد بهطور خودکار برطرف میشوند. با این حال، اگر فرد تحت درمان باشد و همسر نقش حمایتی، آگاهانه و مسئولانه ایفا کند، ازدواج میتواند یکی از بهترین روش های رهایی از اعتیاد باشد.
——
درباره کلینیک
اولین مرکز درمان سوء مصرف مواد با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی استان گیلان
کلینیک ترک اعتیاد پویان (سال تاسیس : 1385)
دکتر سیده زهرا پیرو نذیری
ساعت کار صبح ها 9 الی 13 و عصر ها 17 الی 21
آدرس : رشت – خیابان مطهری – بین مسجد چهار برادران و سه راه حاجی آباد – ساختمان حکمت – طبقه 2
تلفن : 013-32330485
013-32341501
