دورهٔ نوجوانی مرحلهای حساس از رشد جسمی، روانی و اجتماعی است که فرد در آن نسبت به تجربههای جدید، فشار همسالان و هیجانطلبی آسیبپذیرتر میشود. یکی از مهمترین تهدیدهایی که نوجوانان را در سراسر جهان تهدید میکند، سوءمصرف و اعتیاد به مواد مخدر است. پیامدهای این پدیده تنها محدود به آسیبهای جسمی نیست و میتواند آیندهٔ تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت روان آنان را بهشدت تحتتأثیر قرار دهد.
۱. پیامدهای جسمانی
سوءمصرف مواد در دورهٔ نوجوانی به دلیل تکاملنیافتگی اندامها، بهویژه مغز، خسارات عمیقتری بر جای میگذارد.
۱–۱. آسیب به رشد مغز
تحقیقات نشان داده است که مغز نوجوانان تا حدود ۲۵ سالگی در حال رشد است. مصرف موادی مانند الکل، کانابیس و محرکها میتواند بر عملکرد بخشهایی مانند قشر پیشپیشانی اثر بگذارد که مربوط به تصمیمگیری، کنترل تکانه و برنامهریزی است.
۱–۲. اختلالات جسمی
- کاهش اشتها و سوءتغذیه
- اختلال در خواب
- مشکلات قلبی در اثر مصرف محرکها (کوکائین، متآمفتامین)
- ضعف سیستم ایمنی
۲. پیامدهای روانی
۲–۱. بروز اختلالات روانی
مصرف مواد در نوجوانی ارتباط مستقیمی با افزایش احتمال بروز اختلالاتی همچون:
- افسردگی
- اضطراب
- اختلال شخصیت
- روانپریشی (در مصرف طولانیمدت کانابیس در افراد مستعد)
۲–۲. افت توان شناختی
کاهش تمرکز، ضعف حافظه، ناتوانی در تصمیمگیری و کاهش قدرت حل مسئله از جمله آثار شناختهشده مصرف مواد است.
۳. پیامدهای تحصیلی و آموزشی
نوجوانان مبتلا به سوءمصرف مواد معمولاً با مشکلات زیر مواجه میشوند:
- افت تحصیلی
- غیبتهای مکرر
- کاهش انگیزه و میل به یادگیری
- ترک تحصیل در موارد شدید
این پیامدها میتوانند آینده شغلی و وضعیت اقتصادی فرد را نیز تحتتأثیر قرار دهند.
۴. پیامدهای خانوادگی و اجتماعی
۴–۱. مشکلات خانوادگی
- افزایش تعارض با والدین
- درگیریهای خانوادگی
- افت اعتماد و وابستگی عاطفی
۴–۲. مشکلات اجتماعی
افزایش احتمال ارتکاب رفتارهای پرخطر مانند خشونت، رانندگی تحت تأثیر مواد یا روابط جنسی پرخطر
قرار گرفتن در گروههای بزهکار
احتمال درگیری با سیستم قضایی
۵. پیامدهای بلندمدت
مصرف مواد در نوجوانی احتمال تبدیلشدن آن به اعتیاد بزرگسالی را چندین برابر میکند. همچنین احتمال ابتلا به بیماریهای مزمن، مشکلات شغلی، بیخانمانی و اختلالات شدید روانی در بزرگسالی افزایش مییابد.
نتیجهگیری
اعتیاد در نوجوانی یکی از مهمترین معضلات اجتماعی و بهداشتی است که دامنهای گسترده از پیامدهای جسمی، روانی، اجتماعی و تحصیلی را شامل میشود. آگاهیبخشی به والدین، مدارس و خود نوجوانان، فراهمسازی محیطهای حمایتی و ایجاد برنامههای پیشگیری نقش مهمی در کاهش شیوع این پدیده دارد.
منابع
American Academy of Pediatrics. (2016). Substance Use Screening, Brief Intervention, and Referral to Treatment. Pediatrics, 138(1).
National Institute on Drug Abuse (NIDA). (2020). Principles of Adolescent Substance Use Disorder Treatment.
World Health Organization (WHO). (2018). Adolescent substance use: Risk and protective factors.
Spear, L. P. (2018). Effects of adolescent substance use on the developing brain. Neuropsychology Review, 28(2), 233–244.
Feldstein Ewing, S. W., et al. (2015). Neurocognitive effects of cannabis use in adolescents. Current Opinion in Psychology, 2, 1–6.
****
درباره کلینیک
اولین مرکز درمان سوء مصرف مواد با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی استان گیلان
کلینیک ترک اعتیاد پویان (سال تاسیس : 1385)
دکتر سیده زهرا پیرو نذیری
ساعت کار صبح ها 9 الی 13 و عصر ها 17 الی 21
آدرس : رشت – خیابان مطهری – بین مسجد چهار برادران و سه راه حاجی آباد – ساختمان حکمت – طبقه 2
تلفن : 013-32330485
013-32341501
پست الکترونیک :info@pooyanclinic.ir
اینستاگرام : instagram.com/pooyan_clinic
