نظریات روانکاوی اعتیاد چگونه گرایش به مصرف مواد را تبیین میکنند؟
روانکاوی یکی نظریههای اصلی و زیربنایی علم روانشناسی است. این نظریه در مورد نحوه ابتلا به اختلالات روانی، علائم و روند درمان آنها اطلاعات زیادی در اختیار روان شناسان قرار داده است. از جمله مهمترین مفاهیمی که توسط نظریه روانکاوی مطرح شده است میتوان به مفاهیم خودآگاه ، ناخودآگاه، مراحل رشد جنسی و … کرد. بسیاری از دانشمندان از این مفاهیم برای فهم بهتر گرایش و ابتلا به اعتیاد استفاده میکنند. در ادامه به توضیحات بیشتری در مورد روانکاوی اعتیاد اشاره خواهیم کرد.
روانکاوی اعتیاد | اعتیاد از منظر مراحل رشد جنسی
در هر دوره سنی انرژی روانی بر یک منطقه از بدن متمرکز میشود. هر مرحله بحرانهای مربوط به خود را دارد و اگر مسائل مرتبط با آن به درستی حل و فصل نشود انرژی روانی فرد در آن مرحله باقی میماند و در گذر و پیوستن به مراحل بعدی دچار مشکل میشود. روانکاوی، اعتیاد را نماد حل نشدن تعارضات مرحله دهانی میداند.
اعتیاد؛ بازگشت به مرحله دهانی
مرحله دهانی اولین مرحله از رشد روانی- جنسی است که تقریباً 18 ماه اول زندگی انسان پس از تولد را در بر میگیرد. انرژی روانی در این مرحله، بر دهان و نواحی اطراف آن متمرکز است، زیرا نیازهای نوزاد در این دوره بیشتر از طریق مکیدن پستان مادر و نوازش شدن صورت برآورده میشود. اگر نیازهای جسمانی و عاطفی نوزاد در این مرحله به اندازه کافی ارضا نشود و یا بالعکس، مادر در برآورده کردن آنها از خود افراط نشان دهد، کودک در این مرحله تثبیت میشود و روند رشدی او با اختلال رو به رو خواهد شد.
این مشکل تا بزرگسالی همراه فرد خواهد بود و به روشهای مختلفی خود را نشان خواهد داد. روانکاوان معتقدند افرادی که در بزرگسالی بیش از حد به نیازهای دهانی اهمیت میدهند در حقیقت به مرحله اولیه زندگی خود بازگشتهاند و در حال نشان دادن تعارضهای درونی مربوط به این دوره هستند. بازگشت به مرحله دهانی میتواند خود را به صورت خوردن زیاد و افراطی، علاقه زیاد به نوشیدن، سیگار کشیدن، مصرف الکل و… نشان دهد.
روانکاوی اعتیاد | تعارض میان ساختارهای روانی
فروید سه سطح را در ساختار روانی انسان تعیین کرد: نهاد، خود و فراخود. نهاد که از بدو تولد همراه ماست دائماً نیازها و غرایز ابتدایی را به ما یادآوری میکند. با پیش رفتن در مسیر رشد خود نیز شکل میگیرد و برای ارضای نیازهای نهاد به واقعیات موجود در محیط توجه میکند. در آخر این فراخود است که تشکیل میشود و ارزشهای اخلاقی و وجدان را به وجود میآورد.
اگر فرد والدین سختگیری داشته باشد که ارزشهای اخلاقی بسیار سختگیرانهای برای او وضع کنند و یا در شرایطی باشد که دائماً وجدانش تحت تأثیر قرار گرفته و احساس گناه کند، فراخود همواره به نهاد فشار میآورد و منجر به احساس اضطراب شدید در فرد میشود. در این میان خود تلاش میکند تا نقش میانجی را بازی کند و تعادل لازم را میان نهاد و فراخود برقرار کند، اگر خود در این فرایند شکست بخورد فشارهای زیاد ممکن است دو راه را پیش روی فرد بگذارد.
به این صورت که یا فرد تسلیم وجدان خود میشود و یا کاملاً آن را کنار گذاشته و به سمت کسب لذتهای آنی و رفع نیازهای نهاد میرود. افرادی که راه دوم را انتخاب میکنند به احتمال بیشتری در دام اعتیاد گرفتار میشوند. نشانه های اعتیاد به مواد مخدر را باید در این افراد شناسایی کرد. در واقع آنها به اعتیاد پناه میآورند تا اضطرابهای خود را فراموش کنند و از قید و بندهایی که دائماً آنها را تحت فشار میگذارند رها شوند. برای درک موضوع اعتیاد و پرهیز از ابتلاء به آن بهتر است با روانشناسی متخصص در ارتباط باشید و از اصول علمی استفاده کنید.
———-
درباره کلینیک
اولین مرکز درمان سوء مصرف مواد با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی استان گیلان
کلینیک ترک اعتیاد پویان (سال تاسیس : 1385 )
دکتر سیده زهرا پیرو نذیری
ساعت کار صبح ها 9 الی 13 و عصر ها 17 الی 21
آدرس : رشت – خیابان مطهری – بین مسجد چهار برادران و سه راه حاجی آباد – ساختمان حکمت – طبقه 2
تلفن : 33330485 013 – 33341501 013
پست الکترونیک :info@pooyanclinic.ir
اینستاگرام : instagram.com/pooyan_clinic
———
منبع:honarehzendegi.com
